Xin các bạn chớ ngạc nhiên.
Đây là nhà của chúng tôi, Đài Loan.
Nếu bạn chưa từng thấy nó như thế này,
thì có lẽ là vì bạn chưa từng ngắm nó ở độ cao như thế này.
Hãy cùng trở thành một đám mây trôi hay một chú chim.
Cùng nhau, chúng ta hãy chiêm ngưỡng Đài Loan.
Cùng nhau, chúng ta hãy thưởng thức vẻ đẹp và nỗi buồn của mảnh đất này.
Dịch Phụ Đề Việt : hero000 SubTeam - NetHD.org
Mỗi con thuyền đầy ắp hải sản
là một phần thưởng cho sự vất vả của những người làng chài.
Mỗi đồng lúa xanh hoa màu
là một phần thưởng cho công lao của người nông dân.
Tổ tiên chúng tôi, đến từ mọi vùng miền khác nhau,
khổ cực trên những con đường biển dữ dằn khắp nơi, khắp chốn.
Nhưng họ đã làm việc trong cùng một đồng ruộng,
cần mẫn cấy lúa,
nâng niu từng hạt thóc với giọt mồ hôi của mình.
Họ một nắng hai sương,
trồng cây hái quả, lấy lương thực
để xây nên nhà cửa và nuôi nấng con mình.
Bất kể ruộng đồng ở đâu,
Bất kể trai gái già trẻ,
Mọi người đến từ mọi tầng lớp trong xã hội
đều đã làm việc chăm chỉ hết sức có thể trên mảnh đất này.
Chúng tôi không chỉ luôn cố gắng tiến lên một cách không đâu
mà là vì lời hứa với bản thân
rằng chúng tôi sẽ tạo ra một tương lai tốt đẹp hơn cho con cháu.
Hòn đảo này là nơi lặng lẽ nuôi dưỡng con người chúng tôi
cùng với những sinh vật khác trên đảo.
Chúng đã sống hòa thuận với nhau trên hòn đảo này trong suốt hàng thế kỉ.
Nhưng ai đã làm đảo lộn cân bằng giữa mọi sinh vật
và gieo hạt giống tai họa lên mảnh đất này?
Tháng 6 năm 2012.
Khi chúng tôi bay trên bờ biển tỉnh Taitung.
Lúc này, trời chuẩn bị đổ mưa,
nhưng mưa cũng không to lắm.
Tuy nhiên, khi trực thăng quẹo sang hướng đồng bằng Pingtung,
nó vô tình bay vào luồng gió mùa tây nam.
Mưa to rào rào như trút nước, quất mạnh vào cửa kính.
Trong khi đó, dòng nước lũ bắt đầu xuất hiện trên mặt đất.
Nước làm ngập lụt cả những đầm nuôi cá
và cả những vườn cây.
Trong suốt hai thập kỉ trước đây,
trung bình mỗi năm, chúng tôi phải chịu 93 ngày mưa dầm,
42 ngày mưa nặng hạt,
và 13 ngày mưa bão.
Nhưng trong 30 năm trở lại đây,
số ngày mưa dầm đã tăng lên một cách rõ rệt
trong khi số ngày mưa nhẹ thì lại giảm đáng kể.
Nói cách khác,
hoặc là chả có hạt mưa nào
hoặc là mưa rất to.
Tổng lượng mưa ở Đài Loan cũng chẳng thay đổi nhiều,
nhưng số ngày mưa thì ngày càng giảm xuống.
Lượng mưa tập trung với một cường độ lớn tới mức hòn đảo không thể chịu được.
Lấy bão Morakot làm ví dụ,
chỉ lượng mưa ở núi Ali thôi
cũng đã đạt tới mức kỉ lục 2855mm
chỉ trong 5 ngày.
Con số này cao hơn cả lượng mưa trung bình năm của Đài Loan.
Trước năm 2000
những thiên tai lớn như thế xảy ra mỗi 3 hoặc 4 năm một lần.
Nhưng trong 10 năm trở lại đây,
chúng tôi phải chịu một cơn siêu bão
mà đã gây nên những đợt lũ rất nghiêm trọng mỗi năm.
Bay qua tầng tầng lớp lớp mây,
chúng ta có thể thấy núi Dawu từ trên cao.
Vết sẹo để lại bởi cơn bão Morakot
vẫn còn nguyên.
Trong 10 năm vừa rồi,
mỗi lần có mưa to trên núi,
thảm họa tương tự lại xảy đến.
Hàng trăm tấn bùn và đá lở
nhắc nhở cho chúng tôi rằng thiên tai có thể đáng sợ tới mức nào.
Đài Loan là một hòn đảo cao nguyên nhỏ.
Núi đồi chiếm ba phần tư diên tích bề mặt.
Hơn nữa, núi đồi ở đây rất dốc.
Lở đất, chấn động và lở bùn xảy ra khá thường xuyên
Ngày nay, sau vụ động đất 21 tháng 9
thiên tai xảy ra thường xuyên hơn.
Những khúc cây trôi dạt xuống từ đỉnh núi
đã từng là những cây cổ thụ trong rừng.
Giờ đây, nằm im lìm một đống bên bờ sông,
trông nó như là một đống xác người bị bỏ quên.
Xây một con đường xuyên qua núi
từng được xem là biểu tượng cho ý chí sắt đá của con người.
Thực tế thì nó được xem như là sự khởi đầu cho kết thúc của thế giới.
Con người đã kiêu ngạo vẽ nên con đường nhắn nhất xuyên qua núi rừng.
Trong quá trình đó, con người đã phá hủy cấu trúc tự nhiên của đất.
Hậu quả là đường xá trôi dạt đi mỗi lần trời mưa
Để giữ cho nó được cố định,
xe tải lớn đươc dùng để chống đỡ.
Xe cộ vẫn chạy đi chạy lại trên đường mỗi ngày
là nhờ việc chẳng ai nhìn thấy cái sự kinh hoàng tiềm ẩn phía dưới.
Hầu hết chẳng ai có thể thấy được
những vết thương mà ta đã đem lại cho mảnh đất của mình.
Cứ cái này tới cái khác, những chiếc xe leo dần lên núi.
Những người ngồi trong xe thường không hề hay biết rằng
chuyến đi của họ
giống một cuộc phiêu lưu hơn là một chuyến du lịch.
Đây là ga Zhushan trên núi Ali.
Một nơi lý tưởng để ngắm mặt trời mọc.
Nơi đây lúc nào cũng lúc nhúc khách du lịch.
Nhưng hầu như chẳng ai biết rằng
nằm ngay dưới chân họ
là một khu vực bị lở đất lớn.
Khi thiên tai xảy ra
thì đến cả chúa cũng chả cứu nổi mình,
chứ đừng nói gì đến những sinh vật nhỏ nhoi như chúng ta.
Dịch Phụ Đề Việt : hero000 SubTeam - NetHD.org
Chỉ khi chúng ta nhìn từ phía trên,
thì ta mới thấy được ngôi làng trên núi này bị kẹp giữa những sườn núi đã bị sập.
Trông nó như một hòn đảo cô đơn.
Những con đường có thể bị tắc nghẽn bất kì lúc nào lại là đường giao thông huyết mạch của nó.
Có nhiều ngôi làng trên núi như thế này ở Đài Loan.
Người dân không muốn rời khỏi đó.
Họ muốn được bảo vệ quê hương và ở lại với linh hồn của ông cha.
Vấn đề là,
thực tế thì không ai
có thể đảm bảo sẽ kiếm được nhu yếu phẩm cần thiết cho cuộc sống nếu như họ rời khỏi nhà.
Đây là một ngọn núi ở Đài Loan.
Ở đây có một khu vực lớn rừng lá rộng.
Bộ rễ sâu của chúng giúp giữ lại đất và nước mưa.
Tuy nhiên,
chúng mọc rất chậm, tới nỗi cần cả thập kỉ, thậm chí thế kỉ mới có thể trưởng thành.
Làm sao những cái cây như thế này
sánh được với cây trầu không, thứ cây mang lại hàng đống tiền cho con người mỗi năm?
Giờ đây chúng ta sống một một thời kì
khi mà giá trị của mọi thứ được đo đạc bằng lượng lợi nhuận mà nó mang lại,
những thân cây đã được nuôi dưỡng trong rừng qua suốt hàng thế hệ
đã bị đốn bỏ một cách tàn nhẫn.
Thay thế chúng là những cây trầu không hái ra tiền cho những người sản xuất.
Giờ đây, từ trên cao,
chúng ta có thể thấy máy xúc đang hoạt động.
Nó đang phát quang đất để trồng thêm cây khác.
Chè. Chè cao nguyên.
Cây cối đã bị xúc đi một cách dã man.
Ồ, không, không thể nói là "dã man" được.
Trong thời này, chúng ta nên nói rằng,
chúng đã được xử lý một cách "có hiệu quả".
Cũng tương tự như là cánh đồng bắp cải vậy.
Bắp cải thường được trồng ở đồng bằng.
Chỉ vì lời nói của một số tay sành ăn rằng,
"Cải bắp, trồng càng cao, vị càng ngon."
Mọi người bắt đầu trồng bắp cải trên đồi
và biến những cánh rừng thành đất canh tác.
Thứ mà ta đang thấy là cái quá trình mà
những ngọn núi đẹp đẽ đã trở nên xấu xí như thế nào.
Nhưng chính thứ mà ta không thấy lại đáng sợ hơn rất nhiều.
Khi những rễ cây dùng để giữ đất và nước mưa
bị kéo lên khỏi mặt đất và thay thế bằng hoa màu với bộ rễ nông choèn,
đó là
thực tế là khởi đầu của một thảm họa.
Đường xá được xây ngày càng cao hơn lên núi.
Dấu chân con người đi sâu hơn vào rừng thẳm.
Những ngôi nhà mái tôn được dựng lên trong rừng.
Nhà tắm xi măng được thêm vào bên cạnh những thung lũng.
Dây điện và ống nước không chỉ cắt qua những con sông
mà còn ngạo mạn chia đôi cả bầu trời.
Những tòa nhà cao tầng mọc lên trong những khu vực bảo tồn tự nhiên.
Khách sạn suối nước nóng chặn mất dòng chảy của sông ngòi.
Thứ vẫn còn yên ổn trong thung lũng là một dòng suối nhỏ.
Khi trời mưa lớn,
nước chẳng còn nơi đâu để chảy.
Nhưng khi tính mạng và của cải của chúng ta bị đe dọa,
ta luôn luôn đổ tội cho thiên nhiên thay vì cho bản thân.
Chúng ta tiếp tục xây nên chúng lâu đài tráng lệ trên núi.
Chúng ta từ chối thừa nhận rằng thứ kiến trúc châu Âu giả tạo
chẳng hề hợp với cảnh vật xung quanh.
Hơn nữa, ta lại còn chối bỏ sự thật rằng
đất đai ở đây không thể chịu nổi được sự tác động nghiêm trọng gây nên bởi
sự phát triển trên một phạm vi rộng như vậy.
Nhưng cho tới khi thiên tai kéo tới
thì những khu ăn nghỉ sang trọng vẫn tiếp tục mọc lên như nấm.
Tất cả chỉ để phục vụ dòng du khách bất tận
trong khi việc đi du lịch, ăn rau và uống chè xanh trên núi
đang dần trở thành một thứ rất mốt.
Chẳng ai nhận ra rằng chính bản thân mình
cũng là một đồng phạm đem lại thiên tai cho đất nước.
Những cánh rừng và núi non đang kêu gào.
Hết lần này tới lần khác, mưa lớn cứ rửa trôi hết máu và thịt từ thân thể của chúng.
Cuối cùng, chúng rơi hết vào thung lũng.
Khi sông chảy qua thung lũng, bùn đọng lại và kết dính ở đáy.
Cứ thế,
hồ chứa trở thành một cái mỏ chứa bùn và đá.
Hồ Wanda còn được biết với cái tên Lục Hồ bởi dòng nước xanh pha giữa lục và lam đẹp tuyệt vời của nó.
Ngày nay, lượng bùn và đá trong hồ chiếm gần 80 triệu tấn
tức gần 70% trữ lượng hồ chứa.
Dòng nước xanh kì diệu chẳng còn tồn tại nữa.
Thứ mà ta thấy là một hồ nước bùn ghê tởm.
Hầu hết hồ chứa nước ở Đài Loan
đang đối mặt với vấn đề nghiêm trọng gây ra bởi bùn đất đọng lại.
Gần một phần ba trữ lượng các hồ đều bị lấp đầy bùn.
Tổng thể tích của 17 hồ chứa lớn ở Đài Loan là 2.65 tỉ mét khối.
Tới 2010, con số giảm xuống 1.93 tỉ mét khối.
Riêng thể tích cặn đã chiếm tới 710 triệu mét khối.
Tuy nhiên,
con số này đang tăng với tốc độ 22 triệu mét khối một năm.
Tuổi thọ của các hồ chứa nước như một sợi bấc bị đốt cháy đi dần dần.
Lượng nước mà chúng tôi giữ lại vì thế cũng ngày càng ít đi.
Chúng tôi đã thất bại trong việc giữ lại những cơn mưa Chúa trời ban cho.
Chẳng thể làm gì khác ngoài xem chúng trôi ào ra biển cả trong vô vọng.
Từ phía trên bờ biển tây nam Đài Loan,
có thể thấy hằng hà sa số ao cá ở dưới.
40.000 hecta diện tích của hòn đảo là ao cá.
Rất nhiều loại cá được đưa vào nuôi trồng
với tổng giá trị lên tới 30.7 tỉ đô la Đài Loan
chiếm khoảng một phần ba giá trị ngành thủy sản Đài Loan.
Nuôi trồng thủy sản cần một lượng lớn nước sạch.
Vì thế, một lượng lớn nước ngầm dưới lòng đất được hút lên.
Kết quả là
vô vàn những ống nước được đặt dọc bờ sông và dùng để lấy nước ngầm.
Theo số liệu thống kê,
bao gồm cả trong tiêu dùng công nghiệp,
hơn 5 tỉ tấn nước ngầm được hút lên mỗi năm.
Con số này lớn hơn rất nhiều khả năng chịu đựng của đất ở đây.
Khi lượng nước ngầm hút lên vượt quá giới hạn nhất định,
đất sẽ bắt đầu chìm.
Hiện nay, vùng đất bị chìm nhanh nhất là ở tỉnh Yunlin.
Trung bình, nơi này chìm thêm 7cm mỗi năm.
Cho tới nay, vùng đất đã chìm thêm hơn 2 mét.
Đài Loan đang dần bị hút xuống.
Trên đồng bằng bờ biển phía tây,
hơn 1,000 km vuông đất bề mặt đã chìm dưới mực nước biển.
Vì thế, khi nước biển dâng lên,
đồng ruộng và nhà cửa đều chìm cả dưới nước.
Những vết nước lên đọng lại trên tường là dấu ấn để lại của cuộc viếng thăm hàng năm của thần biển.
Nơi yên nghỉ của tổ tiên chúng tôi cũng bị ảnh hưởng nặng nề.
Hòn đảo xinh đẹp họ đã tới định cư một thế kỉ trước đã ngập chìm trong nước biển.
Lăng mộ của họ biến thành biển cả.
Những bến cảng thẳng tắp thay thế những đường cong bờ biển tuyệt đẹp.
Cứ mỗi 7 km dọc bờ biển Tây Đài Loan
lại có một bến cảng nhân tạo làm từ xi măng.
Trang trại bào ngư từng một thời thống trị vùng bờ biển đông bắc Đài Loan.
Đường bờ biển đầy đá hoàn mỹ đã bị cắt và chia rẽ ra bởi bê tông.
Phần lợi nhuận béo bở trước mắt
đã che khuất hết phần hư hại không thể cải tạo được của những việc trên.
Những đê chắn sóng nhô lên mặt biển
tạo nên thay đổi trong sự phân phối cát và gây nên "hiệu ứng mái vòm".
Đó là hiện tượng một lượng lớn cát tập hợp ở phần mặt đối diện với dòng chảy.
Ở mặt bên kia, cát chìm dần xuống biển, gây nên hiện tượng ăn mòn bờ biển.
Chúng ta đối chọi với việc này bằng cách đặt thêm thật nhiều khối chắn sóng.
Thế là những chiếc nấm bê tông mọc lên ngày càng nhiều ở vùng biển.
Những khối bê tông này thay thế cho khối đá tự nhiên, nơi các sinh vật biển tập hợp và săn mồi.
Đài Loan có đường bờ biển dài 1322km, 55.56% chiều dài này được phủ kín bởi bê tông.
Chúng tôi dựng nên một bức tường để cô lập biển cả.
Hơn nữa, nó ngăn cản con cháu ta tiếp cận được với đại dương.
Đó chẳng phải là một sự oái ăm với một đảo quốc như Đài Loan sao?
Biển cả là nơi sự sống bắt đầu.
Biển không phải là một rào chắn.
Nó là con đường từ hòn đảo này tới những miền xa xôi khác của thế giới.
Chúng ta không nên coi nó như một rào chắn hay để nó ngăn cản ta.
Quan trọng hơn, chúng ta không bao giờ nên thay đổi màu sắc của nó
hay phá hủy sự thanh khiết tự nhiên của nó.
Đầm lầy là những máy lọc nước của tự nhiên.
Chất độc được thải ra ở đây trước khi chảy ra biển.
Thế nên chúng còn được gọi là "quả thận của trái Đất".
Tuy nhiên, nhờ có sự phát triển nóng và ô nhiễm môi trường,
các khu đầm lầy đang thu nhỏ lại.
Nếu chúng ta cứ tiếp tục thế này,
hơn một nửa số đầm lầy ở Đài Loan sẽ biến mất khỏi nơi đây.
Đất canh tác bị bón phân quá nhiều,
lạm dụng thuốc tẩy và chất thải đều gây nên ô nhiễm nước.
Cùng với nước thải chưa được xử lý từ các nhà máy,
chúng đã biến những dòng nước trong vắt thành những hồ nước bẩn thỉu.
Cũng vì nước thải chưa xử lý từ nhà máy và ô nhiễm rác thải
mà nước của bờ biển Guanyin đã mất đi màu xanh ngọc bích vốn có của nó.
Nước ô nhiễm và nước trong lành tách biệt nhau như âm và dương.
Chúng ta đi theo dòng chảy đen, theo về tận cửa sông.
Từ dòng sông ô nhiễm này,
dòng nước thải đen ngòm cứ đổ vào biển cả.
Ở Đài Loan,
có vô số những dòng sông ô nhiễm như thế này.
Hình ảnh như thế này làm ta kinh sợ,
nhưng ta chỉ có thể hoặc cảm thấy vô vọng hoặc giả vờ như chả thấy gì.
Nước thải chưa xử lý không chỉ làm biển ô nhiễm
mà còn chứa những chất độc hại.
Một khi đã ngấm vào đất, sẽ rất khó để loại bỏ chúng.
Thế mà ta lại uống nước từ đây
và ăn hoa màu trồng ở đây.
Chả thấy thì cũng chả sợ bao giờ đâu.
Chúng ta đã quen với việc đổ lỗi cho tự nhiên, cho trái Đất và cho chính phủ
khi mọi thứ tệ đi.
Những khu nhà máy san sát dưới kia
đã một thời cống hiến cho phép màu tăng trưởng kinh tế Đài Loan.
Chúng cải thiện cuộc sống, nhưng lại làm ô nhiễm trầm trọng hơn.
Đến lúc mà ta đã vượt ra được khỏi cuộc sống nghèo túng,
trở nên khấm khá hơn và bắt đầu chú ý tới xung quanh hơn,
thì ô nhiễm nước đã phát triển ở một tốc độ nhanh hơn mức mà ta có thể xử lý rồi.
Dù ta đã có những luật bảo vệ môi trường,
vẫn có nhà máy lén lút thải nước ra vào ban đêm.
Chúng thêm vào một lớp dầu đen bên trên dòng nước vàng ô nhiễm của con sông.
Tất cả sinh vật trên sông đều bị xóa sổ. Chẳng còn sót lại gì.
Điều gây sốc hơn cả
là dòng nước ô nhiễm đó được cho phép chảy qua khu vực dân cư.
Vậy, đây chính là môi trường mà ta đang sống.
Cuối cùng thì ta chỉ có thể tưởng tượng ra màu sắc thực sự của núi và trời.
Đây là một mỏ xi măng ở bờ biển phía đông Đài Loan.
Ngành công nghiệp xi măng đã ảnh hưởng rất lớn tới môi trường.
Một tấn xi măng làm từ 1.4 tấn đá vôi,
300 kg đất sét và 60 kg cát silica.
Để lấy những nguyên liệu đó,
chúng ta đã xé tan những khu rừng thành từng mẩu vụn.
Nhưng ta không thể thấy được sự phá hủy đó,
vì ta chẳng lên núi bao giờ.
Hơn nữa, khai thác xi măng là một ngành tốn nhiều năng lượng.
Để sản xuất một tấn xi măng,
cần có 112.9 kWh điện và 132.7 kg than.
Nó cũng thải ra một lượng lớn khí CO2.
Nhưng xi măng rất cần thiết cho cuộc sống của chúng ta.
Có vẻ như khai khoáng là một ngành công nghiệp vô lương tâm.
Chúng ta sản xuất hơn 19 triệu tấn xi măng mỗi năm.
Gần nửa dùng để xuất khẩu.
Chúng ta để biến những cánh rừng và đồi núi đẹp đẽ thành xi măng và bán nó cho những nước khác.
Rồi ta để lại phần môi trường bị phá hủy đó cho thế hệ tiếp theo.
Ngoài xi măng,
lượng cát và sỏi khai thác được thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn nữa.
Hơn 100 triệu tấn cát và sỏi được sản xuất hàng năm,
trong đó khoảng 60% được khai thác trái phép.
Sau một phi vụ khai thác trái phép như thế, một cái hố lớn mọc ra giữa đất như thế.
Một số doanh nhân vô lương tâm còn dùng chúng để làm hố rác,
gây nên một thảm họa môi trường khác.
Dịch Phụ Đề Việt : hero000 SubTeam - NetHD.org
Thực tế thì lượng cát sỏi lấy từ hai bên bờ sông ngòi cũng đã đủ nhiều.
Chẳng cần phải khai thác trái phép.
Chỉ vì muốn hạ thấp chi phí,
mà một số người đã sẵn sàng bỏ qua luật pháp.
Nếu tiền bạc vượt lên trên cả lợi ích, thì ai thèm quan tâm tới ô nhiễm môi trường?
Dưới danh nghĩa phát triển kinh tế, những khu công nghiệp đã liên tục mọc lên khắp Đài Loan.
Nơi đâu cũng có thể thấy những ống khói nhà máy nhả từng cuộn khói lên trời.
Khi trên đất liền đã hết chỗ,
chúng ta lại xâm chiếm biển cả để cướp thêm không gian.
Chúng ta biến những bờ biển đẹp thành những hòn đảo nhân tạo.
Đây là một ống khói khổng lồ cao 250 mét.
Nhà máy điện Taichung.
Nhà máy điện này
là nhà máy than nhiệt điện lớn nhất thế giới.
Không có nó,
chúng tôi sẽ không có đủ điện để đáp ứng nhu cầu về công nghiệp và sinh hoạt.
Tuy nhiên, nó cũng là lò thải khí CO2 lớn nhất thế giới.
Để tải mạng lưới điện về mọi nơi trên đảo,
chúng tôi đã xây nên vô số những cột điện trên cả sông và núi.
Công ty điện lực đã tiêu rất nhiều tiền cho việc duy trì hệ thống dây điện
để có thể cung cấp điện đều đặn.
Tuy nhiên, giữa khoảng xanh trù phú trên núi,
những cột điện cao thế gắn biển "Cấm đái bậy"
thực sự chả hòa hợp với khung cảnh xung quanh tí nào.
Nhưng đống cột điện dày đặc này có vai trò rất quan trọng trong đời sống của chúng tôi.
Ngay ở đây,
ta có thể thấy được bản chất trái ngược và sự mâu thuẫn
giữa phát triển công nghiệp và bảo vệ môi trường.
Ví dụ nhé, chúng ta rất thích tốc độ và tiện nghi của tàu tốc hành Đài Loan.
Nhưng mọi hoạt động hàng ngày của ta đều cần một lượng không nhỏ điện.
Chúng ta có thể giao tiếp với người thân từ những nơi rất rất xa
và dựng nên các mối quan hệ kinh tế với những nước anh em trên thế giới.
Nhưng đằng sau những con số tăng trưởng hào nhoáng
là sự tăng liên tục của lượng điện năng tiêu thụ.
Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp máy móc
đã trở thành ngành làm ra sản phẩm xuất khẩu chính của Đài Loan.
Hơn nữa, nó trở thành biểu tượng cho khả năng cạnh tranh của Đài Loan.
Nhưng đây cũng là một ngành công nghiệp tốn rất nhiều năng lượng.
Theo số liệu thống kê,
nhu cầu năng lượng ngành IT chiếm 16% tổng tiêu thụ điện ở Đài Loan.
Giải quyết vấn đề giữa nhu cầu năng lượng và bảo vệ môi trường
chắc chắn không phải là việc chỉ ra ai sai hay ai đúng.
Hơn nữa, nó cũng không phải là cuộc chiến giữa các hệ tư tưởng khác nhau.
Đó là một vấn đề nghiêm trọng ai ai cũng phải đối mặt một cách bình tĩnh.
Thực tế thì mâu thuẫn mà ta đang gặp phải
không chỉ là giữa nhu cầu năng lượng và bảo vệ môi trường.
Chúng ta còn có vấn đề tương tự với nhu cầu căn bản về nhà cửa.
Khi đất đai ở đồng bằng thiếu thốn,
chúng ta lại phải di chuyển lên đồi kiếm chỗ ở.
Tuy nhiên,
số lượng nhà cửa luôn tăng nhanh hơn tốc độ chỉnh sửa lại điều luật.
Ngày xưa, các cụ có câu "Nhà mọc lên từ đất".
Ngày nay, chúng tôi có câu "Nhà mọc lên từ trên đồi".
Một đoạn trong văn mẫu sẽ miêu tả khung cảnh quanh nhà cửa thế này.
"Một con lạch nhỏ đổ xuống trước ngôi nhà của em. Xa xa phía sau là một con đồi."
Giờ thì trước nhà mỗi người chả phải là con lạch,
mà là một con dốc sạt lở nguy hiểm chết người.
Thứ chúng ta quan tâm về nhà cửa là giá bao nhiêu một mét vuông
chứ không phải là liệu nó có đủ an toàn cho chúng ta sinh sống lâu dài không.
Bản chất mâu thuẫn giữa tiện nghi vật chất và bảo vệ môi trường
thực sự đã tồn tại trong cuộc sống từ rất lâu rồi.
Ta nói rằng chúng ta muốn tiết kiệm năng lượng, bảo vệ trái Đất
nhưng lại sản xuất ra một lượng lớn rác thải.
Có lẽ bạn chẳng hề biết rằng
lượng rác chúng tôi thải ra ở Đài Loan cũng thuộc top nhất nhì thế giới.
Chúng tôi phải xử lý 7.4 triệu tấn rác mỗi năm.
Hầu hết khu đổ rác
đều nằm gần biển, nơi không ai quan tâm hoặc biểu tình chống đối.
Trên những khu này, những biện pháp đề phòng không hề được tuân thủ kỹ lưỡng,
thế nên khi sóng biển vỗ vào bờ,
chúng mang rác ra ngoài biển.
Trôi theo dòng nước, rác dần phủ kín bờ biển.
Trong quá khứ, do thiếu vốn nên
một số thành phố đã chôn rác ở khu lân cận thành phố.
Hậu quả là giờ sức khỏe của toàn thành phố đang bị đe dọa nghiêm trọng tới nỗi
chúng ta phải dành nhiều tiền và thời gian để đào chúng lên và xử lý lại cho hợp lý.
Mỉa mai thay, trong khi xử lý đống rác cũ,
ta lại tiếp tục thải ra thêm nữa
miễn là ta chẳng thấy được thì vấn đề về rác thải chẳng bao giờ tồn tại.
Đây là hòn đảo của chúng ta, ngôi nhà của chúng ta.
Một vài thế hệ gần đây
đã phải sống trên hòn đảo này với rất ít tài nguyên
nhưng lại đầy rẫy những thiên tai thảm họa.
Tuy thế, chúng ta đã làm việc cực khổ để dựng nên một nền kinh tế thịnh vượng.
Trong khi đó, hòn đảo này đã nuôi nấng từng thế hệ người với máu thịt của nó.
Như một bà mẹ sản sinh quá nhiều đứa con,
dần dần, cơ thể mẹ bị kiệt sức và phải chịu nhiều đau đớn.
Nhưng bà chẳng bao giờ than phiền mà vẫn lẳng lặng cưng chiều những đứa con của mình.
Chỉ khi mà con cái bà tham lam vắt kiệt từng giọt sữa cuối cùng của mẹ chúng,
thì khi đó ta mới nghe được tiếng than khóc đau đớn của mẹ.
Người ta thường nói
nếu chẳng vì sự giàu sang và hạnh phúc của con cháu,
thì làm việc cực khổ cũng chả vì cái gì.
Đôi khi tôi thấy rằng
chăm chỉ làm việc đã trở thành một lý do biện minh cho sự bóc lột.
Chúng ta đã cướp đi một lượng lớn tài nguyên để thỏa mãn lòng tham vô đáy của mình.
Nhưng ta chưa từng nghĩ, và có lẽ cũng sẽ không bao giờ thừa nhận rằng
thứ mà ta để lại cho hậu thế chính là hậu quả của sự cướp bóc này.
Lịch sử đã dạy rằng
đỉnh điểm của sự phát triển là khởi nguồn của thời kì đi xuống.
Liệu một cuộc khủng hoảng tương tự cũng đang ẩn nấp
đằng sau sự giàu sang mà chúng ta đang tận hưởng bây giờ?
Có đúng không?
Đây là phường Houlong ở tỉnh Miaoli.
Cô Hung Hsiang cùng với hàng xóm của cô
đã chống lại được cám dỗ và áp lực từ bên ngoài.
Họ từ chối việc biến đất đai của mình thành một khi công nghiệp.
Họ tiếp tục ngành nông nghiệp trồng trọt hữu cơ.
Trên cánh đồng của cô,
cỏ dại, côn trùng và hoa màu sống yên ổn cùng nhau.
Cô nói, "Chúng ta nên trân trọng những thứ mà côn trùng để lại".
"Chúng ta chẳng cần nhiều. Chúng ta chỉ muốn quá nhiều thôi."
Trong những năm gần đây,
số người chia sẻ cùng suy nghĩ với cô đã tăng đáng kể.
Họ cũng ủng hộ phương pháp trồng trọt hữu cơ thân thiện với môi trường.
Tương quan giữa nỗ lực họ bỏ ra và kết quả thu lại được
có thể là một thứ đáng cười với những người đã quen với lợi nhuận tối ưu và tính hiệu quả.
Nhưng họ hết lòng tin tưởng rằng
gieo cây nào thì ăn quả nấy.
Đây là một ví dụ khác.
Tên anh là Lai Ching-song.
Anh du học ở Nhật và đã được chứng kiến thái độ người Nhật đối với môi trường của họ.
Thế nên khi về Đài Loan,
anh đã từ bỏ cuộc sống tiện nghi với đồng lương cao ở thành phố.
Anh đã trở về quê nhà Yilan để học nông nghiệp từ đầu,
học cách trồng lúa truyền thống.
Cũng như cô Hung Hsiang, kết quả của cách thức này có thể không tương xứng với nỗ lực bỏ ra.
Thậm chí có khi còn ít hơn thế nữa.
Kết quả là anh ta nghĩ ra một sáng kiến.
Anh ta lập nên một hợp tác xã.
Mời những người có cùng ý tưởng vào nhập hội.
Lai sẽ chịu trách nhiệm về công việc diễn ra trên đồng.
Anh và những người nông dân sẽ cùng chịu nguy cơ về thiên tai và đủ thứ khác.
Đổi lại, họ cùng chia sẻ hoa màu.
Việc làm của Hung Hsiang và Lai Ching-song là một nỗ lực đáng khen.
Đó là khởi đầu của một điều quan trọng.
Hành động của họ biểu hiện một ước muốn đơn giản -
vì tương lai con em chúng ta,
chúng ta không được đắm chìm vào những ước muốn ích kỉ của bản thân.
Bở vì
ta chỉ sống trên đời trong một khoảng thời gian ngắn.
Chúng ta chỉ là những người di cư trên trái Đất này.
Nhắm mắt lại
Hãy nghĩ đi
Bạn có thấy
thứ mà tôi thấy không?
Luôn làm cho ta thấy ngạc nhiên
Cảm giác này làm khoảnh khắc như ngưng đọng
Chẳng phải điều này thật lớn lao sao?
Lớn lao hơn cả những gì ta được kể
Chẳng phải hi vọng là đây sao?
Thật nhiều, thật nhiều hi vọng
Giá mà ta nhận ra những nỗi đau mà ta đã gây ra
Biết rằng vẫn có thể còn ngày mai
Hãy nâng niu những ánh sáng trên mảnh đất này
Chúng ta có thể hít thở bầu không khí này
trong bao lâu nữa?
Bạn có thấy
điều tôi đang thấy không?
Hãy khai sáng chúng tôi
Hay để cho chúng tôi trống rỗng như thế
Hãy nhìn vào đó và nói tôi nghe
Chẳng phải điều này thật lớn lao sao?
Lớn lao hơn cả những gì ta được kể
Chẳng phải hi vọng là đây sao?
Thật nhiều, thật nhiều hi vọng
Giá mà ta nhận ra những nỗi đau mà ta đã gây ra
Biết rằng vẫn có thể còn ngày mai
Hãy nâng niu những ánh sáng trên mảnh đất này
Dịch Phụ Đề Việt : hero000 SubTeam - NetHD.org
Hãy cùng chung tay làm nên một mái nhà tươi đẹp hơn.